2008-07-08
Problemy „Gender Medicine" a suplementy diety
Prof. Iwona Wawer
W dniach 6-8 czerwca 2008 r. Stowarzyszenie Niemieckich Farmaceutek i Stowarzyszenie Niemieckich Lekarek zorganizowały w Heidelbergu kongres poświęcony problemom medycznym związanym z płcią. W kongresie uczestniczyli też przedstawiciele innych krajów UE, w tym Polski (z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego).
„Gender" oznacza coś więcej niż tylko różnice anatomiczne i fizjologiczne, pojęcie to obejmuje również szeroki kontekst spraw społecznych. Organizacje farmaceutek i lekarek mają w swoich programach działania na rzecz wyrównania szans zawodowych kobiet i mężczyzn. Bardzo ważnym celem jest uwzględnienie specyfiki obu płci w leczeniu chorób i profilaktyce. Na zaproszenie organizatorów, w programie kongresu był też wykład „Gender aspects of food supplements" (skrót poniżej).
Współczesna medycyna koncentruje się na diagnostyce z użyciem najnowocześniejszej aparatury oraz na leczeniu poszczególnych chorób przy pomocy syntetycznych leków. Zbyt mało uwagi poświęca profilaktyce, a także stylowi życia czy diecie pacjenta. Optymistyczną tendencją jest pojawienie się indywidualizowanej medycyny, co oznacza, że leki będą dobierane zgodnie z profilem genetycznym i biochemicznym. Jednak już obecnie, w ramach indywidualizowanej profilaktyki można zrealizować zindywidualizowaną suplementację: lekarze mogą zaproponować pacjentom uzupełnienie diety w potrzebne im składniki na podstawie wyników badań analitycznych (poziomu witamin i składników mineralnych we krwi, moczu, włosach). W sytuacji, gdy nie ma wyników analiz, lekarz, farmaceuta lub dietetyk może sugerować suplementację diety, biorąc pod uwagę płeć, wiek i masę ciała. Bardzo pomocne są informacje dotyczące nawyków żywieniowych pacjenta.
Poziom witamin i składników mineralnych w organizmie zależy od typowej diety w poszczególnych krajach Europy. W surowicy krwi kobiet poziom beta-karotenu okazał się zawsze wyższy niż u mężczyzn, mimo podobnego spożycia. Poziom witaminy C w organizmie starszych Brytyjek był wyższy niż w odpowiedniej grupie męskiej. Czy kobiety są lepiej chronione przez naturę? Logicznym wnioskiem byłoby zadbanie, aby w diecie mężczyzn było więcej karotenoidów i witaminy C. Biodystrybucja selenu jest inna w organizmie kobiet i mężczyzn. U mężczyzn ten pierwiastek śladowy gromadzi się w organach służących reprodukcji, są oni bardziej wrażliwi na jego niedobór. Badania kohortowe potwierdziły, że ryzyko raka prostaty jest powiązane z niedoborem selenu. Suplementy z selenem są powinny być szczególnie polecane mężczyznom.
Korzystanie z przetworzonej żywności nie zapewnia wystarczającej ilości witamin i składników mineralnych. W USA i niektórych krajach UE 50-65% mieszkańców sięga po suplementy. Na rynku istnieją setki preparatów zawierających witaminy, składniki mineralne i ekstrakty roślinne. Opracowano je, aby ułatwić utrzymanie w dobrej kondycji: kości, stawów, oczu, układu krążenia, układu nerwowego i pokarmowego (błonnik, probiotyki). Uwzględniając specyfikę płci, suplementy z fitoestrogenami są przeznaczone dla kobiet w okresie menopauzy, te zawierające fitosterole dla mężczyzn (prostata). Kobiety są bardziej zagrożone osteoporozą, ale wapń i magnez powinni uzupełniać seniorzy obu płci.
